مـرزهاي خـون … 
دکتر هوشنگ طالع  
 
بي شمار مـردمان به خـون خفـتند 
در كنار «جوادخان» ، در گنجه  
در كنار «حسين‌قلي‌خان » ، در باكو  
دركـنار هـزاران نـام آور،  
در كـنار صدهـا هـزار « گـمنـام » ،    
از ايـن سو و آن سوي ارس :
در محـال شوره گـل ،  
در آچـوق باشي، در آبـخازستـان                                                                                                   
در محـراب كـليـساي ايـچميـادزيـن 
در قبه ، در گرزويه ، 
در پاي ديوار قلعه‌ي شيشه  
در باغستان‌هاي قره باغ 
در نـخجـوان ، 
در كوهستان‌هاي بلند داغستان                                                                            
دربـند ، شـكي و شيـروان ، 
در تفـليـس ، در ايـروان .  

سرتـاسر زميـن قـفـقـاز 
غـرقـه به خـون مـردم ما بـود :   
از خون ارانی‌ها ، ارمنی‌ها ،
گرجی‌ها ، داغستانی‌ها ، لزگی‌ها .

سرتاسر زمین قفقاز ، 
از خون مردم ما رنگین بود :
تبریزی‌ها ، ارومی‌ها ، خویی‌ها ، سرابی‌ها ،
ماکویی‌ها ، اردبیلی‌ها ، شاهسون‌ها .

سرتاسر زمین قفقاز ،
از خون مردم ما رنگین بود :
تالش‌ها ، گالش‌ها و گیله‌مردان ، 
از خون اسپهبدان مازندران .

سرتاسر زمین قفقاز ، 
از خون خراسانیان رنگین بود :
از خون خوارزميان و فراروديان ، 
از خون كابليان ، بلخيان و خجنديان ،
سمرقندیان و نیشابوریان ،
با خون توسیان .

سرتاسر زمین قفقاز ،
با خون پارسیان،  خوریان،  بلوچان ،
 کردان و لران ،
در هم آمیخته بود . 
     
در آن هنـگامه‌ي سخت تاريخ                              
خون هـمه‌ي مـردم فلات ،                             
با خاك سرزمين قـفـقـاز ، 
در هم آميـختـه بود . 
چونان ، دگر هنگامه‌هاي سخت تاريخ ، 
خاكي دگر، با خـون‌هـايي دگر .  

هنـگامي كه شمشيرهـايـمان ، 
در كـنار رود كـورش ، شكـست . 
هنگـامي‌كه تـوپ‌ هايـمان در « اسـلاندوز» 
خـاموش شدنـد ،           
هنـگـامي‌كه« شمخال» هايمان در كـنار ارس ، 
از آتـش افـتـادنـد ، 
قلب ما شكست : 
از اسب سروري تاريخ، 
فرو افتاديم. 
پشت ما نيز شكست ، 
پـاره پـاره شديـم 

تا پاي « هيولا » به قفقاز رسيد : 
شكوفه‌هاي بادام و زردآلو ، 
بوته‌هاي گل سرخ و شب‌بو ،  
عـطر از كـف دادند . 

تا نـفس بدبـوي « يـخ زار » ، 
به قـفـقـاز رسيـد :  
سبـزه‌زارها ،  
بـاغ‌هاي آلبـالو ، 
و تاكـستـان‌ها ، 
ستـرون شدنـد .

تـا چشم ‌هـاي هـرزه‌‌ي روسيـان ، 
بـه قـفـقـاز افـتـاد : 
دوشيـزه‌ها و بانوان، گيسوان بريدند ، 
و رخسارهاي زيبا، به گل اندودند .
 
تا آواي خشن روسيان، 
به قفقاز رسيد : 
تـار « عاشقـان» ، پـوست دريـد ، 
و عاشقـانه‌هاي شاد و مهرآفـرين ، 
جاي به سوگ و مويه و هجران سپرد. 

امـروز نـيـز، 
پـس از گـذشـت نزديـك به دو سده ، 
دل‌هاي ما از جـدايي، خون است 
و چـشم‌هاي مـا  در انـتظار ديـدار دوست. 
و دست‌هاي ما ، 
در اشـتياق فشردن دسـت‌هاي يـار