۲۵ تیرماه ۱۲۸۸ ، سالگرد برافکنده شدن استبداد صغیر ، خجسته باد .
۲۵ تیرماه ۱۲۸۸ ، روز آزادسازی تهران از سوی مردم ایران برای درهم‌کوبیدن نخستین کودتا علیه مشروطیت ایرانی و استبداد صغیر است .
در میانه‌ی اردیبهشت‌ماه ، سردار اسعد بختیاری برای درهم شکستن قدرت استبداد با گروهی از سواران ایل بختیاری ، اصفهان را در اختیار گرفتند و آماده‌ی حرکت به سوی تهران شدند. در رشت نیز مردم به هواخواهی مشروطیت ، قیام کردند . در این میان حاکم مستبد گیلان کشته شد و شهر رشت به دست مجاهدین مشروطیت افتاد .
محمدعلی‌شاه ، محمدولی‌خان سپهدار رشتی (تنکابنی) را که تا آن هنگام سرگرم جنگ با آزادیخواهان تبریز بود ، مامور سرکوب مشروطه‌طلبان گیلان کرد ؛ اما سپهدار که از خواب غفلت بیدار شده بود ، با نیروهایش به مجاهدان پیوست و همراه آنان برای درهم کوبیدن بساط استبداد ، راهی تهران شد .
دراین گیرودار ، نمایندگان سیاسی روس و انگلیس وارد معرکه شدند و برای نجات تخت و تاج محمدعلی شاه به تکاپو افتادند . آنان می‌دانستند که در صورت پیروزی مشروطیت ایرانی ، اجرای قرارداد ۱۹۰۷ یا تقسیم ایران ، امکان‌پذیر  نخواهد بود .
وزیر مختار روس در تهران به مشروطه‌خواهان اخطار کرد که در صورت پیش‌روی ، با نیروی نظامی از ورود آنان به تهران جلوگیری خواهد شد . مجاهدان بدون توجه به اخطار و تهدید روس و انگلیس ، پیش‌روی به سوی تهران را پی‌گرفتند .
دولت روسیه با پشتیبانی دولت بریتانیا در باکو دست به انباشت نیرو زد و ارتشیان روس در روزهای آغازین تیرماه به بندر انزلی رسیدند 
در این میان ، مجاهدان رشت ، روز ۲۷ اردیبهشت ‌و مجاهدان اصفهان تا میانه‌های خرداد به اطراف تهران رسیده بودند .
با ورود نیروهای روس به بندر انزلی ، مجاهدان به سرعت عمل افزودند و روز ۲۲ تیرماه ، تهران آماج حمله قرار دادند . نبرد سه روز به درازا کشید و روز ۲۵ تیرماه ۱۲۸۸ ، کلنل لیاخوف فرمانده بریگاد قزاق تسلیم شد و محمدعلی شاه از ترس مردم به سفارت روش پناه برد .    
بدین سان ،  مشروطه‌خواهان به پیشوایی سردار اسعد بختیاری و سپهدار تنکابنی ، با آزادسازی تهران ، به عمر خونین و ننگین استبداد صغیر پایان دادند و نخستین کودتا علیه مشروطیت ایرانی را ناکام گذاردند .
همان شب ، شورای سران مشروطه ، محمدعلی شاه را از پادشاهی برکنار کردند و فرزند وی احمد شاه را به پادشاهی برگزیدند .
اما سپس‌تر ، مشروطیت ایرانی با دو کودتای دیگر از سوی رضاخان - سیدضیاالدین طباطبایی با حمایت بریتانیا و نیر کودتای ۲۸ امرداد ۱۳۳۲ از سوی آمریکا - بریتانیا روبرو گردید و سرانجام در اثر پیامدهای سنگین کودتای ننگین ۲۸ امرداد ، مردم ایران در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ، تن به " مشروعه " و نخستین دین - دولت اسلامی دادند .
 از یاد نبریم که پس از پیروزی مشروطیت ایرانی ، ایرانیان نماد مشروعه‌خواهی را در میدان توپخانه به دار کشیده بودند ؟!
چهارشنبه ۲۵ تیرماه ۱۳۹۹ - هوشنگ طالع