از دفتر خاطره ها(۵۲) - تاریخچه محاسبه در آمد ملی
از دفتر خاطرهها(۵۲)
تاریخچه محاسبه درآمدملی
تازه در دفتر اقتصادی سازمان برنامه به عنوان کارشناس اقتصادی استخدام شده بودم که خانم عزیز نصرت امیرابراهیمی به دیدنم آمد . ایشان در همهی دورهی دبیرستان با خواهرم همکلاسی بودند و دوستان یکرنگ . خانم امیرابراهیمی گفتند که چندی است آقای دکتر قزلباش سرگرم محاسبهی درآمدملی هستند و من نیز به عنوان دستیار با ایشان کار میکنم . آقای دکتر قزلباش در فکر یارگیری است و با خواندن پروندهی کارگزینی شما ، خواهان دیدار با شما هستند و با آقای دکتر بهمن آبادیان رییس دفتر اقتصادی نیز در بارهی شما گفتوگو نموده اند . فردای آن روز به دیدار دکتر قزلباش رفتم و پیشنهاد ایشان را برای همکاری پذیرفتم .
سرانجام در سال 1343 ، محاسبهی درآمدملی ایران برای سال 1337 ، با پیشگامی دکتر قزلباس و کوشش عزیزنصرت امیرابراهیمی و دیگر همکاران ، از سوی سازمان برنامه منتشر شد . تا آن جا که به یاددارم ، درآمد سرانهی ایرانیان در سال 1337 برابر با یکصد دلار در سال برآورد شده بود .
با رفتن دکتر قزلباش از سازمان برنامه و پیوستن به کمیسیون اقتصادی آسیا و خاوردور موسوم به اکافه در بانکوک پایتخت تایلند ، این خویشکاری به بانک مرکزی واگذارگردید . با واگذاری این خویشکاری به بانک مرکزی ، دفتر اقتصادی سازمان برنامه به بانو امیرابراهیمی و من سفارش کرد که هفتهای چندبار به بانک مرکزی سر بزنیم و اگر مشکلی داشتند ، راهنمایی کنیم .
در پایان تابستان سال 1345 ، دفتر اقتصادی سازمان برنامه ، مرا برای بهره گیری از بورس اکافه در زمینهی
« مدلسازی اقتصادی » ، روانه بانکوک کرد .
کمیسیون اقتصادی آسیا و خاوردور ( اکافه ) در ماه مارس ۱۹۴۷ و با حضور ده کشورِ آمریکا ، اتحاد شوروی ، فرانسه ، هلند ، هند ، فیلیپین ، استرالیا و تایلند در شهر شانگهای چین پایهگذاری گردید.
آماج اصلی این کمیسیون ، بازسازی ویرانههای برجا مانده از جنگ جهانی دوم در کشورهای آسیایی و خاوردور ، زیر نظر شورای اقتصادی ـ اجتماعی سازمان ملل ( اکوسوک ) بود. اکافه در نظر داشت تا به گونهای از کمکهای طرح مارشال که از سوی امریکا برای بازسازی اروپا اختصاص یافته بود بهرهمند شود که ناکام ماند . پس از پیروزی انقلاب چین ، مقر « اکافه » به درخواست دولت تایلند ، به بانکوک منتقل شد و در سال ۱۹۸۲ به کمیسیون اقتصادی ـ اجتماعی آسیا و اقیانوسیه ( اسکاپ )
ECONOMIC AND SOCIAL COMMISSION FOR ASIA AND THE PACIFIC
تغییر نام پیدا کرد .
در آن جا ، دوباره آقای دکتر قزلباش را دیدم . دکتر قزلباش ، دانشآموختهی آمریکا بود و همسرش نیز آمریکایی بود . یک روز یکشنبه دکتر قزلباش مرا به نهار به خانهشان دعوت کردند . با همسر و دو دختر 6 و 8 سالهی ایشان آشنا شدم . دخترها پیش از نهاراز من پرسیدند که آیا میخواهم با دوستانشان آشنا شوم ؟ من گمان کردم که سخن از دختران همسایه است . به حیاط رفتیم و در آنجا با شگفتی با دو بزمجهی بزرگ روبرو شدم که در آن غربت همبازی کودکان بودند .
با پایان دوره برای خداحافظی به دیدار دکتر قزلباش و خانوادهشان رفتم و پس از آن ، دیگر ایشان را ندیدم . یادشان گرامی است که با برآورد درآمدملی برای اولین در ایران ، خدمت بزرگی به میهنشانکردند .
چندی پیش آگاه شدم که بانو عزیز نصرت امییر ابراهیمی درگذشتهاند . روانشان به سپنتامینو که در جایگاه دستیار دکتر قزلباش ، با برآورد درآمدملی ایران برای نخستین بار ، خدمت بزرگی به ایران نمودند .
هوشنگ طالع ـ خردادماه ۱۳۹۹